IntuitionBaseadminhome
Last updated : 10th Apr 2017 Hardware entries : 395 Software entries : 665

Print options
Printable Version

IntuitionBase Lists
OS4 Commercial SW
OS4 Compatible SW
OS4 Compatible HW
OS4 SW/HW Dealers

Featured Content
Feature Articles
IRC Transcripts
Multimedia Archive
Links

Site Info
Home
About
Contact
Shop
Advertise
Search

Partner Sites
Official AOS4 Website
Official AOS4 Support Fora
Official AOS4 Docs Wiki
Amiga Future Magazine
OS4 Coding
OS4 Depot
AmiNet

New AmigaOne Systems
AmigaOne 500
-> Overview
-> Buy now!
AmigaOne X1000
-> Overview
-> Buy now!
SAM460ex
-> Overview
-> Buy now!
SAM440ep-flex
-> Overview
-> Buy now!

Used AmigaOne Systems
Introduction
Available Operating Systems
Yellow Dog Linux
FAQ
UBoot
CPU Modules
Replacing ROM
AmigaOne G3-SE
-> Overview
-> Pictures
AmigaOne XE
-> Overview
-> Pictures
-> Official Manual
Micro A1
-> Overview
-> uA1-C Specification
-> uA1-C Pictures
-> uA1-C Handbook

About AmigaOS
Introduction
Features
Screenshots
Customisation
Hints and Tips
FAQ
Install FAQ

Donations
If you appreciate this site please consider making a donation, thank you.




blank

AmigaOS 4.0 Nedir?

- AmigaOS 4.0: Bilgisayar dünyası için küçük, Amiga kullanıcıları için büyük bir adım.

Uzun yıllar boyunca her Amiga kullanıcısı, sevgili sistemlerinin "üç büyük" işletim sistemi (Windows, Mac OS ve Linux) tarafından geride bırakıldığını gördü. Bu işletim sistemlerinin hepsi çok ilerledi ve AmigaOS'un yapamadığı şeyleri yapmaya başladı. Amiga kullanıcılarıyla, geriye kalan bilgisayar dünyası arasındaki fark günden güne daha da çok arttı. Kullanıcıların platformu birbiri ardına terk etmeleriyle beraber AmigaOS'un geleceğine ait bir inanca sahip olmak gitgide daha da zorlaşıyordu.

Çoğu Amiga'daki anakartın 10 yaşının üzerinde olmasıyla beraber, Klasik Amiga donanımları zamanın gerisinde kalmıştı. Hala gayet kullanışlı olmasına rağmen AmigaOS da zamanın gerisindeydi. Amiga'nın değişmesi gerekiyordu!

Artık AmigaONE serisi bilgisayarlar, Amiga kullanıcılarının yüzlerce Megahertz'lik CPU gücüne, Megabaytlarca RAM'e, Gigabaytlarca disk alanına ve yüksek kalitede grafik ve ses için kullanılacak birçok standart donanıma erişimini sağlamış durumda. AmigaOS bu yeni donanımın kullanımına uyarlanmalı ve aynı zamanda Amiga ve diğer sistemler arasındaki farkı azaltacak birçok yeni özellik eklenmeliydi.

AmigaOS'u güncellemek için harcanan büyük çaba göz önüne alındığında, her Amiga kullanıcısının bunun en baştan yazıldığını düşünmesi gerekir. AmigaOS şimdi bir sonraki adım olan AmigaOS 4.1'i hazırlamak için gereken yapının çoğuna sahip.

Elbette OS4 henüz "üç büyük" işletim sistemiyle yarışabilecek durumda değil. Fakat kendi işletim sisteminizi PC'ci arkadaşlarınıza gösterdiğinizde Amiga kullanmaktan gurur duymanıza yetecek kadar özellik bulacaksınız.

AmigaOS 4.0 Amiga kullanıcılarını tekrar mutlu edecek! (Umarız!)

- Kim yaptı?

AmigaOS 4.0, %100 Hyperion Entertainment'ın ve üçüncü parti geliştiricilerin ürünüdür. OS4 ekibinin içinde bazı tanınmış Amigacılar'ı bulacaksınız: Olaf Barthel, Stephan Rupprecht, Stefan Burstroem, Alexander Kneer ve daha fazlası... Listenin tamamını AmigaOS 4.0'ın son sürüm CD'sinde bulabilirsiniz.

İşin çok büyük bir bölümü David Rey, Richard Drummond (UAE'nin yeni UNIX/Amiga versiyonunun arkasındaki adam) ve Martin Steigerwald tarafından yapıldı. AmigaOS 4.0 betatester'larını ve onlara gönderilen günlük güncellemeleri yönettiler ve ayrıca kullandığınız ön sürüm CD'lerinin arkasındaki kişiler de onlar.

150'den fazla betatester AmigaOS 4.0'ı, gece gündüz, 3 platformdaki çeşitli donanımlarla test ediyorlar. Bu platformlar: AmigaONE (yeni MicroA1 dahil) ve PPC upgrade'li Amiga 4000 ve Amiga 1200.

- Bazı sayılar

AmigaOS 4.0 üzerinde 2,5 yıldan fazla çalışıldı. Bu aşamada yaklaşık 30 kişi en küçüğünden (keymap dosyaları) en büyüğüne kadar (Kernel, Dos.library vs...) yaklaşık 5000 güncelleme yaptı. Bir örnek vermek gerekirse Dos.library Ekim 2002'den bu yana 76 kez güncellendi ve elbette her güncelleme, yeni özelliklerle beraber hata düzeltimlerini de getirdi. AmigaOS'un 3.1 ROM'da sadece 200 KB olan kaynak kodu şimdi 1 MB olmuş durumda!

Bir OS4 sistem bölümü yaklaşık 25MB. ROM, 512 KB'lık 3.1 ROM ile karşılaştırıldığında şimdi 3.7 MB'lık PPC kodundan oluşuyor. Elbette PPC kodunun RISC mimarisi yüzünden 68k kodundan daha büyük olduğu da hatırlanmalı.

AmigaOS 4.0 Nasıl Yapılandırıldı?

- Uboot, Second Level Booter ve sistem diski

Sistem diskinin (S, C, Devs...) yapısı AmigaOS 3.9 ile hemen hemen aynı. Yeni dizinlerin en önemlisi SYS:Kickstart. Bunun rolünü anlamak için AmigaOS 4.0'ın AmigaONE üzerinde nasıl boot ettiği hakkında ve Klasik AmigaOS ve AmigaOS 4.0 arasındaki farklarla ilgili bazı yorumlarda bulunmak gerekir.

Klasik AmigaOS üzerindeki ilk boot Kickstart ROM'u tarafından yapılıyordu. Bu çip Exec, Dos ve Intuition gibi tüm temel kitaplıkları içeriyordu. AmigaONE'da ise ROM, Uboot'u içeriyor. İşi ise donanımı başlatmak ve istediğiniz sisteme göre (AmigaOS veya Linux) boot işlemini başlatmak. Uboot tüm kickstart bileşenlerini (ExecSG, FFS2...) içermiyor; bunlar artık diskte saklanıyor. Bu demek oluyor ki bu dosyalar diğer AmigaOS dosyaları gibi saklanmakta.

Bu bileşenler SYS:Kickstart dizinine yerleştirilmeli. Bunlar belleğe buradan yüklenecekler ve işletildiklerinde sistemin geri kalanı Startup-Sequence'den olduğu gibi yüklenecek.

Yani AmigaONE'daki boot işlemi şöyle oluyor: Uboot, boot etmek istediğiniz diski (CD-ROM, harddisk...) kontrol ediyor ve bunu SLB'de (Second Level Booter) buluyor. Bu program OS4'ün yüklenmesi sırasında, disk RDB'sine (Rigid Disk Block) yüklenmiş durumda. SLB, diskteki "boot edebilir" olarak işaretlenmiş bütün bölümleri kontrol ediyor. AmigaOS'ta, SLB, SYS:Kickstart'ın içinde saklanan kickstart modüllerini yükleyecektir. Sonra tüm modüller işletilir, sistem boot edilir ve Startup-Sequence, Dos.library tarafından işletilir.

Eğer özetlemek gerekirse boot işlemi şöyle yapılıyor: Uboot => SLB => Kickstart modülleri => Startup-Sequence.

SLB, Media Toolbox ile diskinizin RDB'sine yazılması gereken sayısal bir dosyadır. Gerçek şu ki, bu SLB'nin içindeki tanınma kodu onun daha kolay güncellenmesini sağlıyor. Eğer bu Uboot'un içinde olsaydı, sistem yükleme rutinlerinizi arttırmak veya geliştirmek için flash ROM'unuzu güncellemeniz gerekirdi.

- Kickstart modüllü Kickstart dizini

Bu kickstart dizininin ismi değiştirilemez, çünkü SLB yüklemek istediğiniz ayarı bulmak için buraya bakacak; Kicklayout isimli text dosyasını arayacaktır. Bu dosyaya bir text görüntüleyiciyle bakabilirsiniz; kullanılabilir kickstart modüllerinin tüm farklı ayarlarını anlatıyor.

Bu kicklayout dosyası ile, örneğin, kernel'in debug'lı versiyonu için bir ayar ve debug'sız versiyonu için bir başka ayar, veya FastFileSystem'in bir versiyonu için bir ayar ve başka bir versiyonu için başka bir ayar tanımlayabilirsiniz. Bu sizin değişik ayarları test etmenize veya (işler yanlış gittiğinde boot edecek güvenli bir ayar bulunduracağınız göz önüne alınırsa) kickstart modüllerinin yeni versiyonlarını yüklemenize izin verir. Bu yeni sistem SetPatch'i eskisi kadar iyi yapıyor. Artık OS Kickstart dosyalarınızı, sadece yeni dosyaları SYS:Kickstart dizinine kopyalayarak güncelleyebilirsiniz.

- Geliştirilmiş dizin düzeni

OS4 sistemi tarafından ihtiyaç duyulan dizinler ve dosyalar, OS3.x ile karşılaştırıldığında hemen hemen hiç değişmedi. Hala komutlar için C dizini, kitaplıklar için Libs dizini vs. mevcut. Kickstart dizini dışındaki farklar şöyle:

  • MUI artık OS'la beraber geliyor. Yani artık MUI dosyalarının saklandığı SYS:MUI adında bir dizin bulunmakta.
  • Rexxc dizininin içeriği C dizinine taşındı. Burada sadece birkaç Shell tabanlı komut vardı. Onlar da diğer komutlarla beraber taşındılar.
  • SYS:Internet yeni bir dizin. Burada seri modemle, DSL modemle, yerel ağ ile veya bir router ile bir ağ bağ lantısı yapmak için kullanılan Internet Dialer programını bulabilirsiniz.
  • SYS:Kickstart dizini daha önce de anlatıldığı gibi kickstart modüllerini saklamakta kullanılıyor.
  • İşletim sisteminin US-ASCII'den başka karakter setlerini de okuyabilmesi için SYS:L/CharSets dizini eklenmiş durumda.
  • Libs/AmigaInput dizininde yeni AmigaInput sistemindeki aygıtları kullanmak için gerekli dosyalar saklanıyor.
  • S dizininde bir sürü farklı script'in (ve ne yazık ki script'lerle alakası olmayan başka şeylerin) oluşturduğu bir karma şa vardı. Artık her türlü Arexx ve Shell script'i kendi dizinine sahip. Elbette bu scriptleri çalıştırmak çok kolay, çünkü sistem yoluna eklenmiş durumdalar - Shell'de veya Workbench'in "Execute a command" penceresinde script'in adını yazın ve çalışsın.
  • Tools/Dockies, AmigaOS'un başlangıç menüsü olan Amidock tarafından kullanılıyor.
  • Utilities'de AmigaGS, AmiPDF ve Ghostscript dizinlerini bulacaksınız. Bu programlar PostScript (.PS) ve Adobe PDF dosyalarını okumanızı sağlayacak.

    68k uygulamalarını çalıştırmak:

    OS4 çekirdeği, 680x0 işlemcilerinin komutlarını emüle eden bir 68k emülatörüyle tümleşiktir. Yani OS4 altında bir Klasik Amiga programını çalıştırırken, sayısal dosya bir 68k dosyası olarak tanınacak ve 68k emülatörünün içinde çalıştırılacaktır. Elbette Klasik donanımı kullanmayan uygulamalar AmigaOS 4.0 üzerinde doğrudan çalışacaktır. Demolar veya eski oyunlar gibi doğrudan AGA çipini kullanan programlar ise sistemin içinde doğrudan çalışmayacaktır. Bunları çalıştırmak için UAE kullanmanız gerekecek.

    Graphics.library, intuition.library ve Picasso96/Cybergraphx grafik sistemlerini kullanan tüm uygulamalar, değiştirilmeden ve anında çalışacaktır.

    Bir 68k programını çalıştırdığınızda, doğrudan sistemin PPC bileşenlerini kullanacaktır. Bu yüzden de bir Klasik Amiga'dakinden daha hızlı çalışacaktır. Benim G4'üm, 68k uygulamalarını 68060'lı Klasik Amiga'mdan neredeyse 3 kat daha hızlı çalıştırıyor!

    Geliştirilmiş Workbench:

    Workbench.library'nin kaynak kodu, güncellemesi en zor olanıydı. Massimo Tantignone OS4 için Workbench ve icon.library'i geliştirerek büyük bir iş başardı. Workbench'in OS 4.1 için baştan yazılması gerektiği bilinse bile, bu versiyona da yeni özellikler eklendi. Elbette Workbench Prefs programı ile bu özellikler açılıp kapatılabilir.

    Workbench 3.9 altında bir ikonu isminin ilk harflerini yazarak seçebiliyordunuz. Ama eğer açılmış olan çekmece bir sürü ikonla doluysa hangi ikonun seçildiğini görmek zor oluyordu. Şimdi ikon yanıp sönecek. Bu tamamen ayarlanabilir birşey.

    Önceki versiyonlarda Workbench ekranındaki başlık çubuğu sadece geriye kalan boş RAM miktarını gösteriyordu. Artık burada istediğiniz bilgiyi gösterebilirsiniz: RAM miktarı, A1'inizdeki CPU modeli, Workbench versiyon numarası vs...

    Artık veri kopyalarken Workbench'in kullanacağı kopyalama tamponunun boyutunu belirleyebilirsiniz. 3.9'da ikonları fareyle seçerken, sadece fare tuşunu bıraktığınızda seçilebiliyorlardı. Artık bunları, seçim kutusunu ikonların üzerine sürüklediğinizde gerçek zamanlı olarak seçip bırakabilirsiniz. Birden fazla seçilmiş ikonu sürüklediğinizde, ikonların görüntüsünü sürükleyeceksiniz. Önceden, bu görüntü orjinal ikonlara benziyordu (hepsi kendi yerindeydi). Şimdi hareket ettirdiğiniz görüntü, seçilmiş ikonlardan oluşan bir sütun olarak ayarlanabilir (alt alta olarak).

    Workbench sağlamlığından ödün vermeden, hala, gelişebildiği kadar gelişiyor. Son OS4 sürümü de bazı yeni özelliklere sahip olacak.

    Yeni DOS kitaplığı ve özellikleri:

    Yeni dos.library üzerinde yapılan en büyük iş, tüm BCPL kodunu kaldırmak oldu. Fakat Colin Wenzel aynı zamanda bazı yeni özellikler de ekledi. Bu özelliklerin çoğu sadece programcılar için bir anlam ifade edecektir: kötü yazılmış programlar çalıştırıldığında, sistemi dengede tutan kaynak izleme fonksiyonları gibi. Fakat bu özellikler hakkında ancak kötü yazılmış bir programı çalıştırdığınızda fikir sahibi olabilirsiniz. Dos.library, programın kötü birşey yapıp yapmadığını anlayacaktır. Ekranda bir istemci açarak, kullanıcıyı, çalışan programın sistem fonksiyonlarına yanlış bir çağrı yaptığı konusunda uyaracaktır. Ekrana çıkan yazı, özellikle programlarında ne hata yaptıklarını bilmek isteyen programcılar için kullanışlı olacak. Diğer kullanıcılar ise bir hata bulduklarında program sahibini uyarabilirler. Eğer bu kötü program artık geliştirilmiyorsa, kullanıcı büyük bir ihtimalle programı dos.library'nin uyarıları olmadan çalıştırmak isteyecektir. Bu durumda, Devs:application.dos dosya sını program çalıştığında Dos uyarı yapmayacak şekilde düzenleyebilirsiniz.

    DOS

    Intuition OS4:

    Intuition, Layers ve Graphics kitaplıkları, sisteme yeni özellikler eklemek için geliştirildi. Birçok insan arayüzü geliştirebildikleri kadar geliştirmek istiyor: daha çok renk veya desen eklemek gibi... OS4 bunu onlara sunuyor. AmigaOS 4.0'ın ön sürümünde graphics.library'nin yarısı hala 68k, ancak kullanıcılar modern grafik kartlarını A1'de kullanmanın getirdiği hız artışını hissedebiliyorlar.

    Arayüzün çoğu parçası artık ayarlanabilir. Her olasılığı teker teker anlatmak imkansız olacağından, aşağıda kullanabileceğiniz farklı renkler ve desen seçeneklerini gösteren bir ekran görüntüsü var... (Çirkin göründüğünü biliyorum, ama olayı anladınız :-)

    gui shot

    İnternete bağlanmak:

    AmigaOS sonunda kendi TCP/IP yığınına sahip oldu. Bu sefer yakın zamanda değişmeyecek. Roadshow, Miami gibi ayarlanabiliyor; IP adresini (statik veya dinamik), ağ geçidini (gateway), DNS isimlerini vs. belirtebilirsiniz... Ağ, Startup-Sequence tarafından otomatik olarak başlatılıyor ve Shell tabanlı komutlarla bunu kontrol edebiliyorsunuz. Ping, traceroute gibi bilinen komutların dışında ağ durumunu kontrol etmek için başka araçlar da bulunuyor.
    Deneyimli kullanıcılar IP filtreleme özelliğini kullanabilirler. Sistemlerini korumak için bir firewall kurabilirler.

    Modemle internete bağlandığınızda Internet Dialer'ı kullanacaksınız. Birkaç kolay adımda yeni bir bağlantı kurmanızı sağlayacak bir sihirbaz mevcut.

    dialerwiz

    Ve geri kalanı:

    Açıkçası, AmigaOS 4.0'ın tüm özelliklerini sıralamak sıkıcı olurdu. Bu, bir sürü ekran görüntüsüyle ve açıklamalarla dolu uzun bir liste olacağından, bunları kendiniz bulmanız, veya etraftaki diğer AmigaOS 4.0 makalelerinden okumanız gerekir. Gelecekte keşfedeceğiniz bir sürü yeni sürpriz var. Örnek olarak, ön sürümden bu yana OS4'e yeni özellikler eklendi. Bunlardan biri özellikle ilginç: PPC G4 için Altivec desteği. Amiga'nızın tekrar uçmasını sağlıyor. :-)

    Yazan:
    Philippe 'Elwood' Ferrucci

    Teşekkürler:
    Konrad Bielski
    Bill "tekmage" Borsari

    Türkçe'ye çeviren:
    Deniz Can Çelik

    IntuitionBase ekibi tarafından düzenlenmiştir.
©2004-2015 IntuitionBase